Ugkk cybersecurity incidents and threat signals

Jan 8, 2025Ransomware

High

Large-scale Cyberattack on Slovakia's Geodesy, Cartography and Cadastre Office (UGKK)

Januari 2025 heeft laten zien dat cyberdreigingen zich in een razend tempo blijven ontwikkelen en dat geen enkele sector nog immuun lijkt. Zowel regeringen als bedrijven en burgers kregen te maken met doelgerichte aanvallen, spionageactiviteiten en gecoördineerde desinformatiecampagnes. De golf van incidenten reikt van grootschalige ransomware tot geraffineerde stealth-hacks op universiteiten en infrastructuren. Alles wijst erop dat kwaadwillende actoren niet alleen steeds professioneler te werk gaan, maar ook slim inspelen op actuele maatschappelijke en politieke spanningen. Tegelijkertijd nam de aandacht voor cyberveiligheid de afgelopen maand merkbaar toe. Zo werden drie Russisch-Duitse staatsburgers beschuldigd van spionage, wat voor extra ophef zorgde binnen diverse Europese inlichtingendiensten. De timing van deze onthulling viel samen met het nieuws over een omvangrijke databreach bij de Israëlische Mossad, die de discussie over nationale veiligheid en internationale samenwerking opnieuw deed oplaaien. De angst is dat dit soort activiteiten niet langer incidenteel of lokaal blijven, maar dat er sprake is van een aanhoudende, wereldwijde cyberoorlog waarin spionage en sabotage elkaar afwisselen. Een ander teken aan de wand is de intensivering van Chinese cyberaanvallen op Taiwan, die volgens recente rapportages een piek bereikten in de tweede week van januari. MirrorFace, een Chinese cyberespionagegroep, en RedDelta werden genoemd in verschillende onderzoeken. Zij zouden zich onder meer richten op overheidsinstellingen, defensiegerelateerde instanties en politici. De gebruikte methoden variëren van klassieke phishingmails tot stealth-malware (zoals PlugX), waarmee langdurige en heimelijke toegang tot netwerken wordt verkregen. Dit soort aanvallen heeft niet alleen een impact op de nationale veiligheid van het getroffen land, maar kan ook de regionale stabiliteit bedreigen. Naast statelijke actoren roeren ook criminele groepen zich, met name via ransomware en DDoS-acties. Universitair onderzoek registreerde in januari ruim 2.000 ransomware-aanvallen op vitale infrastructuur wereldwijd. Daarbij blijken ziekenhuizen, energiebedrijven en transportnetwerken extra geliefde doelwitten, omdat een geslaagde aanval daar directe gevolgen heeft voor de samenleving. De druk om losgeld te betalen is dan vaak groter, waardoor de pakkans én de opbrengst voor criminelen stijgen. Kortom: de dreiging is veelzijdig, intens en komt vanuit alle hoeken van de wereld. In het volgende blok kijken we hoe Nederland, en specifiek de TU Eindhoven, samen met Defensie de krachten bundelt om nieuwe oplossingen te vinden. Samenwerking tussen TU eindhoven en defensie Het nieuws dat de Technische Universiteit (TU) Eindhoven en het Ministerie van Defensie een strategisch partnerschap aangaan, kon in januari 2025 op veel aandacht rekenen. Deze samenwerking, ook wel ‘de Slimme Reserve’ genoemd, draait om kennisuitwisseling en gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe cyberverdedigingsmechanismen. Daarbij benadrukken beide partijen dat het hier gaat om civiele toepassingen en niet om de ontwikkeling van wapens. De samenwerking richt zich bijvoorbeeld op het analyseren van schadelijke software, het ontwikkelen van geavanceerde detectiesystemen en het trainen van specialisten voor grootschalige cybercrisisscenario’s. De aankondiging viel samen met een cyberaanval op de TU Eindhoven zelf. Hoewel de universiteit verklaarde dat dit puur toeval was, leidde de timing toch tot extra mediabelangstelling. De aanval zorgde ervoor dat lessen tijdelijk moesten worden gestaakt. Het IT-team van de universiteit detecteerde de poging tot datagijzeling vroegtijdig, waarop cruciale systemen werden afgesloten om de schade te beperken. Volgens bestuursvoorzitter Robert-Jan Smits laat dit incident opnieuw zien hoe belangrijk het is dat kennisinstellingen, overheid en bedrijfsleven elkaar ondersteunen bij het bestrijden van digitale dreigingen. Defensie heeft steeds meer baat bij deze wetenschappelijke inbreng, juist omdat de aanvallen tegenwoordig zo divers zijn. Waar Defensie voorheen vooral keek naar fysieke bedreigingen, is de focus de laatste jaren verschoven naar het digitale domein. Met de expertise van de TU Eindhoven hoopt het ministerie sneller te kunnen inspelen op grote ransomware-uitbraken, spionagecampagnes of sabotage van nationale infrastructuur. Daarnaast is er veel vraag naar ethische hackers en analisten die kwetsbaarheden in systemen kunnen opsporen, voordat kwaadwillenden dat doen. Een belangrijk doel van deze samenwerking is om de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers en bondgenoten te verkleinen. Europa, en dus ook Nederland, maakt zich zorgen over mogelijke spionage en sabotage door grootmachten als Rusland en China. Daar komt bij dat het vertrouwen in de steun van de Verenigde Staten niet altijd onvoorwaardelijk is. Door zelf specialisten op te leiden en techniek te ontwikkelen, wil Nederland weerbaarder worden in een wereld waarin cyberconflicten de nieuwe norm lijken. In het volgende blok belichten we de golf van spionage- en sabotageacties die deze maand plaatsvond, en hoe landen daarop reageren. Naast de Nederlandse inzet om cybercriminaliteit en digitale spionage aan te pakken, was januari 2025 een maand waarin tal van incidenten zich aaneenregen. In België en andere Europese landen klonk bijvoorbeeld de oproep om meer te investeren in cyberdefensie, vooral nu blijkt dat verschillende overheidsnetwerken en kritieke sectoren herhaaldelijk worden belaagd. De onthullingen rond het Mossad-databreach voeden bovendien de angst dat hackers – al dan niet in opdracht van statelijke actoren – in staat zijn de meest beveiligde systemen te kraken. De situatie in Oost-Europa blijft eveneens gespannen. De Slowaakse overheid rapporteerde een grote cyberaanval die gericht was op het kadaster en het vastgoedregister, en parallel daaraan claimde een hackergroep toegang te hebben gekregen tot het Russische vastgoedregister. Hoewel de echtheid van deze claims niet altijd direct verifieerbaar is, tonen ze wel de onderlinge verbondenheid van digitale systemen. Het opzetten of lamleggen van registers die eigendomsgegevens bevatten, kan verstrekkende gevolgen hebben, omdat zoiets de kern van economische activiteiten raakt. In de Russisch-Oekraïense context laaide de cyberoorlog verder op. Oekraïense hackers verklaarden in januari dat zij het Russische internetnetwerk Nodex hadden vernietigd. Hoewel experts nog niet eenduidig kunnen bevestigen wat er werkelijk is gebeurd, staat vast dat zowel Rusland als Oekraïne intensief gebruikmaakt van digitale middelen om elkaar te verzwakken. Daarbij gaan cyberaanvallen en klassieke militaire operaties hand in hand. Het is geen uitzondering meer dat een aanval op een elektriciteitsnet of telecommunicatiesysteem voorafgaat aan of parallel loopt met fysieke gevechtshandelingen. The Office for the Fight against Organised Crime (UBOK) is dealing with the case of suspected unauthorised interference with the real estate cadastre computer system. The issue will also be discussed by the parliamentary committee the oversee the activities of the National Security Bureau (NBU).